نکات اجرا و نظارت بتن و سازه های بتنی 1

نقش محوری بتن در فنداسیون و اسکلت ساختمان آن را به مصالحی بی نظیر در احداث ساختمان ها تبدیل نموده است. متاسفانه در ساخت و بکارگیری بتن دقت لازم به عمل نیامده و اجرای آن توسط افراد ناآگاه صورت می گیرد. در این میان نقش مهندسان ناظر و مهندسان اجرایی در کنترل مراحل اجرا از آرماتوربندی تا بتن ریزی و عمل آوری بتن بسیار حائز اهمیت است. در این نوشتار که در دو بخش تنظیم شده است برخی نکات نظارت و اجرای سازه های بتن مسلح ارائه می گردد.

  • سه فاکتور فنی بتن مقاومت مشخصه، کارایی و پایایی (دوام) بتن می باشد.
  • هر چقدر روانی بتن بیشتر باشد، خطر جداشدگی و در رفتن از قالب بیشتر است.
  • هر چقدر مصالح سنگی درشت تر باشد، خطر جداشدگی دانه ها بیشتر است، افزایش ارتفاع سقوط آزاد بتن هم منجر به افزایش احتمال جداشدگی می شود (ارتفاع مجاز سقوط بتن 1.2 متر است).
  • اولین آزمایش در کارگاه برای ارزیابی کارایی بتن آزمایش اسلامپ است. عموما اسلامپ مجاز بتن فنداسیون 75-85mm، اسلامپ بتن ستون و دیوار برشی 85-110mm، و محدوده اسلامپ بتن دال، سقف تیرچه بلوک و سقف کامپوزیت 80-100 mm می باشد. منظور از اسلامپ، اسلامپ 1 ساعته است. افزایش کارایی (اسلامپ) فقط با افزودن روان کننده در پای کار مجاز است. در هوای سرد حداکثر اسلامپ به 50mm محدود می گردد.
  • از رده بتن C20 به بالا بتن سازه ای محسوب می شود. مقاومت بتن 25MPa یعنی مقاومت نمونه استوانه ای استاندارد (15*30) در سن 28 روز 25 مگاپاسکال یا 250 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می باشد و مقاومت نمونه مکعبی استاندارد (20*20*20) 300 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می باشد. به طور کلی [مقاومت نمونه مکعبی استاندارد = مقاومت نمونه استوانه ای استاندارد + 50 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع].
  • در آزمایش مقاومت فشاری بتن، اگر شکست سنگدانه صورت نگیرد بتن خوب نیست.
  • نقش بتن مگر تحمل وزن قالب، آرماتور و … قبل از بتن ریزی است. فاصله حمل بتن مگر با گاری دستی نباید از 60 متر بیشتر شود.
  • به هیچ عنوان در مرحله اجرای سازه نباید آرماتورها را معادل سازی نمود یا رده آنها را تغییر داد، چون امکان کاهش شکل پذیری وجود دارد. هر چه مقاومت کششی بیشتر شود، شکل پذیری کمتر شده و آسیب پذیری در زلزله بیشتر می شود.
  • حداقل قطر خم میلگرد برای آرماتور تا نمره 14 حداقل 4db، آرماتور بین نمره 14 تا نمره 28 حداقل 6db می باشد.
  • زاویه خم در قلاب های عرضی (خاموت ها) می بایست به میزان 135o اجرا گردد. این کار منجر به آن می شود که از افزایش طول مهار نشده میلگردهای طولی در هنگام زلزله جلوگیری گردد. در واقع شکل پذیری سازه بیشتر می شود. به تصاویر زیر دقت کنید.

قلاب 135

خاموت با قلاب 135 درجه شکل پذیری به مراتب بهتری ارائه می دهد

 

باز شدن خاموت 90 درجه زلزله چی چی

­باز شدن خاموت های با قلاب 90 درجه و انهدام بتن ستون-زلزله 1999 چی چی تایوان

 

  • نحوه خاموت گذاری باید به گونه ای باشد که قلاب ها روی هم قرار نگیرند.

نحوه صحیح قرارگیری قلاب ها

 

  • در صورت وجود وصله پوششی در آرماتور حداقل طول پوشش 40-50d­b می باشد. در صورت وصله جوشی در آرماتور، اگر جوش از یک طرف باشد، حداقل طول جوش  10d­b، و اگر جوش در دو طرف اجرا گردد، حداقل طول جوش 50d­b می باشد. d­b قطر آرماتور کوچکتر است.
  • خم کردن میلگرد در محل وصله جوشی، و در حالتی که یک سر میلگرد در بتن است، ممنوع می باشد. باز کردن خم آرماتور و شکل دهی مجدد نیز اکیدا ممنوع می باشد. برش آرماتور فقط با قیچی و سنگ فرز باید صورت گیرد و به کار بردن هوابرش جهت برش ممنوع می باشد.
  • حداقل فاصله آرماتورهای طولی در فنداسیون 10cm است که به دلیل رعایت این فاصله در محل وصله ها این فاصله 15cm در نظر گرفته می شود. حداکثر فاصله آرماتورها 35cm می باشد.
  • از طولی معادل حداقل 30cm از سطح سفره فوقانی فنداسیون در محل ستون ها، آرماتور عرضی ستون (خاموت) باید به طور متراکم اجرا گردد. هر چه تعداد خاموت ها در این منطقه بیشتر باشد تا حدود زیادی مشکلات ناشی از ضعف احتمالی بتن جبران می گردد.
  • بهتر است آرماتورهای ستون در طبقه اول قطع نشوند و اولین محل قطع آرماتورها در وسط ستون طبقه دوم اجرا گردد.
  • اولین آرماتور عرضی ستون در روی فنداسیون نباید بیشتر از 5 سانتیمتر از سطح فنداسیون فاصله داشته باشد (شکل زیر). بدلیل سهولت در اجرا بهتر است خاموت های ستون که در زیر سفره فوقانی فنداسیون قرار دارند، در محل ستون زیر سفره فوقانی بسته شوند و پس از اجرای آرماتور ستون آزاد شده و در محل مناسب بسته شوند.

خاموت ستون در داخل فنداسیون

 

  • آرماتور تقویت نباید روی شبکه آرماتورهای فنداسیون اجرا گردد. آرماتور تقویت باید به صورت لوله تفنگی و متقارن اجرا شده و در فواصل حداکثر 20 سانتیمتر با سیم بسته شود.
  • بهتر است آکس ستون های سمت نما 5 سانتیمتر به سمت داخل کشیده شود تا با اجرای نما تعرضی از حد مجاز تعیین شده برای عرصه و اعیان صورت نگیرد.
  • سهم هر ملک در درز انقطاع یک دویستم (1/200) ارتفاع ساختمان می باشد. در پیاده سازی درز انقطاع در سازه های بتن آرمه، بهتر است برای راحتی اجرا مقدار پوشش بتن محافظ ستون ها به عدد درز انقطاع اضافه شود و بر اساس این عدد ریسمان کشی درز انقطاع انجام شود.
  • هنگام بتن ریزی فنداسیون به ویبره و عمل آوری بتن در محل ستون های کناری و کنج توجه بیشتری شود، چون خطر برش پانچ در ستون های کناری و کنج بیشتر از ستون های وسط است و معمولا در ویبره و عمل آوری در این ناحیه کم توجهی می شود.
  • در صورت استفاده از روان کننده در بتن مقدار آن بین 700 تا 1000 گرم در هر مترمکعب محدود گردد. با توجه به حجم میکسر این مقدار روان کننده را می بایست با دوغاب سیمان با نسبت آب به سیمان 0.45-0.5 مخلوط کرده و آن را به بتن اضافه نمود. چرخش 15 تا 20 دور میکسر کافی است.
  • تغییر نوع سیمان منجر به افت جدی در مقاومت می شود که برای رسیدن به مقاومت مورد نظر می بایست عیار سیمان را افزایش داد.
  • در بتن ریزی فنداسیون بتن ریزی باید از انتهای فنداسیون به سمت نزدیک ترین قسمت فنداسیون به پمپ اجرا شود. در صورت استفاده از تکنیک سلول بندی فنداسیون کیفیت بتن ریزی بهتر می شود. بتن را باید در لایه های حداکثر 30 سانتیمتری ریخت. بنابراین در فنداسیون های معمول و متعارف بتن حداقل باید در سه لایه ریخته شود.
  • سلول بندی فنداسیون یعنی تقسیم بندی فنداسیون به قسمت های مجزا با استفاده از توری رابیتس جهت کنترل کیفی و اجرای مناسب تر بتن.
  • بتن باید همزمان با ریخته شدن ویبره شود، در غیر اینصورت تا حدود 30% افت مقاومت در بتن ایجاد می شود. می توان به طور کلی شعاع عملکرد مؤثر ویبراتورها را حدود 20 سانتیمتر در نظر گرفت. فواصل فرو بردن قلم ویبره در داخل بتن 1.5 برابر شعاع عملکرد مؤثر آن است. دقت شود که ویبره زیاد باعث جداشدگی در بتن می شود.
  • اگر روی سطح بتن آب جمع شده باشد (آب انداختگی)، باید با استفاده از اسفنج آب های ناشی از آب انداختگی از سطح بتن جمع آوری شده و سپس ماله کشی انجام شود. ریختن سیمان خشک بر روی بتن با هدف صیقلی کردن آن ممنوع است.
  • در بتن ریزی در آب باید حداقل رده بتن C30، نسبت آب به سیمان کمتر از 0.5، عیار سیمان حداقل 400 کیلوگرم بر مترمکعب، و اسلامپ 95-110 باشد. لوله بتن ریزی باید نزدیک کف گذاشته شود و از سیمان تیپ 5 استفاده گردد.
  • توصیه می شود در هر شرایط جوی و اقلیمی به مدت دو هفته بتن عمل آوری شود. 50 درصد مقاومت بتن تابع عمل آوری آن است.
  • برای دستیابی به عمل آوری مناسب در بتن به طریق ذیل عمل می کنیم: پس از گذشت 30 تا 45 دقیقه از زمان ماله کشی و پرداخت سطح بتن بر روی آن نایلون پهن می کنیم. پس از گذشت 6 ساعت بدین ترتیب عمل می نماییم که اگر هوا گرم باشد؛ نایلون ها را جمع کرده و روی بتن گونی خیس پهن می کنیم و سپس روی گونی های خیس نایلون می کشیم. اگر هوا سرد باشد از همان ابتدا روی نایلون ها گونی یا برزنت پهن می کنیم.
دسته‌ها

درباره نویسنده:

یک دیدگاه
یک پینگ

پاسخ دهید